Quản cáo bên trái scrollbar
Quảng cáo bên phải scrollbar

Cần tạo thương hiệu cho tranh sơn mài

Ngày đăng: 2018-04-27 05:48:05

Câu lạc bộ (CLB) Sơn mài truyền thống được thành lập đến nay đã 3 năm, trực thuộc Hội Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Chủ nhiệm CLB là họa sĩ Dương Sen, hai phó chủ nhiệm là họa sĩ Võ Nam và họa sĩ Nguyễn Văn Quý. Đến nay CLB đã kết nạp được gần 60 hội viên, là những họa sĩ yêu thích sơn mài, cùng chung tay gìn giữ nét đẹp truyền thống sơn mài. Và quan trọng hơn là xây dựng thương hiệu cho tranh sơn mài.

Họa sĩ Dương Sen là một trong những họa sĩ khá nổi tiếng trong làng hội họa TP. Hồ Chí Minh. Chính anh đã đề xuất thành lập CLB Sơn mài truyền thống, nhằm gìn giữ nét đẹp truyền thống của sơn mài Việt Nam. Trước xu hướng ngày càng biến sơn mài thành những sản phẩm “hàng tàu” rẻ tiền, không có giá trị nghệ thuật, chạy theo kiểu “mì ăn liền” không tuân thủ quy trình kỹ thuật trong sản suất sơn mài truyền thống, phải qua những công đoạn bắt buộc trong quá trình thực hiện, họa sĩ Dương Sen cho biết: “Gọi “hàng tàu” hay hàng “mì ăn liền” là những sản phẩm sơn mài nhưng thực sự không phải sơn mài, vì họ sản xuất không bằng chất liệu sơn mài mà làm bằng chất liệu khác. Để vẽ một tác phẩm tranh sơn mài đúng theo kỹ thuật cổ truyền phải mất khoảng thời gian từ 5 đến 6 tháng mới có thể hoàn thành tác phẩm. Do chạy theo lợi nhuận, người ta làm ra một sản phẩm sơn mài chỉ trong một thời gian ngắn, tuần lễ hay10 ngày là xong. Nghĩa là không làm theo theo quy trình cổ truyền, không làm sơn bắc, sơn ta, mà làm bằng sơn tây. Thế nên khi xuất khẩu qua các nước có không khí lạnh, sơn mài liền bị bong tróc, cong vênh. Chính vì vậy, sơn mài Việt Nam đã mất thị trường xuất khẩu, cụ thể là làng sơn mài Tường Bình Hiệp -  Bình Dương theo đó mất khách hàng, không ai đặt hàng nữa. Thành lập CLB Sơn mài truyền thống quy tụ những họa sĩ sơn mài tại TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương, bắt tay nhau sáng tác tranh sơn mài theo kỹ thuật truyền thống, nhằm giữ lại nét đẹp độc đáo của sơn mài Việt Nam. Mỗi năm triển lãm một lần, giới thiệu cho công chúng thưởng lãm giá trị đích thực của nét đẹp sơn mài.

Có mặt tại số 63 Văn Công Khai, Phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một - Bình Dương, quê hương sinh sống của thầy Nguyễn Hữu Sang - người được trao huy chương bạc sản phẩm tranh sơn mài năm 1987 và được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú năm 2013, tác giả 50 tác phẩm tranh sơn mài, chúng tôi gặp lại thầy Nguyễn Hữu Sang với mái tóc dài qua tai bạc trắng gần hết đầu, không thể che giấu được nét phong trần của một nghệ nhân nhiều năm kinh nghiệm trong nghề sơn mài.  Rót ly trà nóng đặt lên bàn, thầy kể lại những năm tháng còn đi học ở Trường Mỹ thuật, khi tốt nghiệp ra trường năm 1956 bức tranh sơn mài đầu tiên có hình hai con tôm thầy còn giữ gìn tới giờ. Đặt cặp mắt kiếng xuống bàn, thầy hồi tưởng: “ Không hiểu cơ duyên thế nào, lúc đó có người mua nhưng vẫn không bán và cứ thế bức tranh sơn mài đó theo tôi tới ngày nay”.

Hớp ngụm trà nóng còn nghi ngút khói, thầy kể tiếp năm 1961 thầy dạy và cùng một số nghệ nhân sơn mài có tâm huyết với nghề chung tay phát triển ngôi làng sơn mài Tương Bình Hiệp hoạt động có bài bản hơn. Tới năm 1975, thầy về dạy tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế được 14 năm rồi sau đó trở vào Bình Dương dạy Trường Trung cấp Mỹ thuật Bình Dương cho tới ngày nghỉ hưu.

Thầy cho biết trong thời kỳ khó khăn, những bức tranh sơn mài được vẽ ra đến đâu là bán hết đến đó, để lo cho cuộc sống hằng ngày. Còn những bức tranh tâm đắc để giá cao, cố ý không muốn bán mà giữ lại. Cũng nhờ những bức tranh giữ lại mà thầy có tác phẩm nghệ thuật để được công nhận danh hiệu Nghệ nhân ưu tú; nếu lúc đó bán hết các tranh sơn mài như các bậc đàn anh đi trước thì tới ngày nay không còn tác phẩm  nào để minh chứng quá trình hoạt động và sáng tác tranh sơn mài.

 Thầy Nguyễn Hữu Sang lần lượt giới thiệu 50 tác phẩm nghệ thuật tranh sơn mài đã gắn bó theo thầy suốt thời gian dài và được cất giữ cho tới ngày hôm nay, trong đó bức tranh sơn mài Đàn gà được Ban tổ chức Hội thi triển lãm Tiểu thủ công mỹ nghệ toàn quốc lần thứ II cấp giấy chứng nhận đoạt huy chương bạc ngày 20-6-1987. Thầy tươi cười nói: “Tại thời điểm đó có người tới hỏi mua bức tranh Đàn gà với giá 18.000 USD, lúc đó giá trị nhiều lắm. Vì muốn gìn giữ nét đẹp cổ truyền của tranh sơn mài, thầy không bán và để đến bây giờ”.

Ở tuổi 80 nhưng trông thầy vẫn còn khỏe mạnh linh hoạt, đôi mắt sáng sau cặp kính lão, tinh thần còn minh mẫn và vẫn say mê sáng tác các tác phẩm nghệ thuật tranh sơn mài. Chỉ tay về các bức tranh sơn mài, thầy phân tích sự khác biệt giữa tranh sơn mài miền Nam với tranh sơn mài miền Bắc: “Cái đặc trưng của tranh sơn mài miền Nam là có độ đắp nổi khác với miền Bắc, độ liền vần cũng không giống nhau” (ở miền Bắc có độ liền vần, còn miền Nam thì không). Tranh sơn mài giữa miền Nam và miền Bắc có những nét đặc trưng và nét đẹp riêng, nhưng nguồn gốc tranh sơn mài lại bắt nguồn từ miền Bắc. Miền Nam đi sau nhưng ngược lại trường dạy sơn mài ở miền Nam lại lớn tuổi hơn vì ở miền Bắc không có Trường Trung cấp Mỹ thuật sơn mài mà chỉ có Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Miền Nam học kỹ thuật nguồn gốc về tranh sơn mài miền Bắc, cộng thêm đi học các nơi tạo ra phong cách riêng cho tranh sơn mài miền Nam. Tạo ra sự riêng biệt về nét, đặc trưng, phong cách tranh sơn mài của hai miền khác nhau”.

Đối với các nghệ nhân sơn mài hiện nay, trong đời sống đang gặp nhiều khó khăn vì hàng làm ra không bán được, có người đã từ bỏ nghề sơn mài đi làm công việc khác. Nghệ nhân Nguyễn Hữu Sang thở dài chua xót: “Vì thế tranh sơn mài ngày càng mai một đi, không ai còn giữ được nét cổ truyền tranh sơn mài truyền thống. Tôi là người cả đời gắn bó với sơn mài, tôi tự thấy mình có trách nhiệm phải giữ lại nét đẹp truyền thống của sơn mài. Bên cạnh đó, cần có sự quan tâm của Nhà nước, sự hỗ trợ của chính quyền địa phương đối với các nghệ nhân, những người yêu nghề để gìn giữ nét đẹp cổ truyền sơn mài bền vững”.

Theo giới thiệu của thầy Sang, chúng tôi đến làng sơn mài Tương Bình Hiệp tìm nhà Thạc sĩ mỹ thuật Nguyễn Văn Quý - một trong những họa sĩ trẻ hiếm hoi chuyên sáng tác tranh sơn mài theo kỹ thuật truyền thống. Họa sĩ Quý cười vui: “Bây giờ không còn là làng sơn mài nữa, mà phải gọi là phố sơn mài. Vì ngày nay không còn cảnh nhà nhà làm sơn mài, người người làm sơn mài dưới tàng cây cổ thụ hay dưới bóng mát bên hàng tre. Tất cả chỉ còn là dĩ vãng. Tất cả đã trở thành phố xá khang trang”. Họa sĩ Quý cũng tỏ ra chạnh lòng khi hình bóng một thời phát triển của làng sơn mài Tương Bình Hiệp - cái nôi của sơn mài miền Nam không còn nữa. Chính vì vậy, anh quyết tâm duy trì nét đẹp cổ truyền của sơn mài Tương Bình Hiệp. Họa sĩ chuyên sáng tác sơn mài theo kỹ thuật cổ truyền băn khoăn: “Đành rằng tất cả vì cuộc sống, nhưng không thể đổ lỗi cho cuộc sống rồi đành tâm đánh mất một ngành nghề truyền thống của quê nhà”.

Tranh sơn mài Bình Dương, cũng như tranh sơn mài Việt Nam nói chung đang rất cần có thương hiệu. Thương hiệu sẽ giúp cho những bức tranh giàu bản sắc - hồn Việt lan tỏa, bay cao, vươn xa trên thương trường trong nước và quốc tế.

Theo:

Tin xem nhiều

Giá vải ở Phương Nam giảm thê thảm, nguy cơ mỗi hộ mất cả trăm triệu

Nhà vườn trồng vải chín sớm Phương Nam – thương hiệu OCOP của thành phố Uông Bí, Quảng Ninh đang lâm vào cảnh khốn...

Phát sinh vướng mắc về sản xuất xuất khẩu

Tại một số hội nghị đối thoại với doanh nghiệp do các đơn vị thuộc Cục Hải quan TP.HCM tổ chức mới đây, một...

Gạo xuất khẩu: Cần chất hơn lượng

Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo ngày càng chú trọng hơn vào chất lượng sản phẩm thay vì chạy theo sản lượng như...

Lãng phí kép

Gần đây, liên tiếp những vụ lùm xùm liên quan tới nguồn nhân lực chất lượng cao, sau khi được đào tạo về do...

Giá rớt thảm hại, người trồng bí đỏ Đắk Lắk thua lỗ lại chờ giải cứu

Vài năm trở lại đây cơn sốt trồng bí đỏ lan đến Đắk Lắk. Người dân đua nhau mở rộng diện tích trồng, phớt...

Giá trị xuất siêu các lâm sản 5 tháng đầu năm đứng đầu ngành nông nghiệp

Tính đến hết ngày 24/5, giá trị xuất khẩu Lâm sản của ngành Lâm nghiệp đã vượt lên trên thủy sản, tiếp tục...

Lúa hè thu sớm lãi 13 - 15 triệu đồng/ha

Hiện thương lái thu mua lúa tươi tại ruộng khoảng 5.700 đồng/kg lúa IR 50404; 5.900 – 6.000 đồng/kg lúa OM 4.900; 5.700...

Bí đỏ rớt giá còn 800 đồng/kg, người dân Đắk Lắk chờ... giải cứu

Giá bí đỏ dao động từ 2,8 - 3 nghìn đồng/ký đầu mùa, càng về sau giá càng giảm chỉ còn 1,2 nghìn đến 800 đồng/kg....

Banner bottom page 2
Banner bottom page